Χερόβολο, από το χείρ και βάλλω, είναι «μία δραξ θεριζομένου σίτου»*. Ή «το ποσόν των στάχυων, όσους δύναται να λάβη δια της χειρός ο θεριστής και να δρέψη»**. Τα υπόψη χερόβολα αποτελούνται από στοχασμούς, όσους μπόρεσαν ο νους, η καρδιά, η ολότητά μου να λάβουν και να δρέψουν. Ώριμα θερίσματα έτοιμα προς λίχνισμα. * Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης ** Σύλλαβος – Ιωάννου Σταματέλου

14.02.2021

Λίγα λόγια με αφορμή την κυκλοφορία της νέας ποιητικής συλλογής. Το «Αντίδωρο», όπως κάθε ποιητική σύνθεσή μου, αντικατοπτρίζει ή/και συμπυκνώνει έναν ασίγαστο διάλογο -τη φορά ετούτη- με πρόσωπα της διακονίας και γεγονότα της θυσίας, χάρις των οποίων χαίρουμε την προνομία «ν’ αναπνέουμε και να στοχαζόμαστε λέφτερα».Λεφτεριά η ευρύτατη: του προσώπου, της εθνικής υπόστασης. Το ήθος και και ο δυναμικός της χαρακτήρας. Η χωροταξία του «ελεύθερα» και η οντολογία του «ελεύθερος». Οι κατακτήσεις, οι παρερμηνείες, οι πληγές, οι ολιγωρίες, το οικουμενικό και το τοπικό, το «σκάλισμα» του εαυτού κι ο μόχθος της ετερότητας… Θέσεις και στοχασμοί εκφερόμενοι, το κατά δύναμιν, ποιητικά.Επιπλέον των προαναφερομένων, το «Αντίδωρο» συνιστά ελάχιστη συνεισφορά στην επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 και τους συντελεστές της. Στον λαϊκό άθλο που κατόρθωσε να απελευθερώσει από την τουρκική τυραννία, μερίδα ελληνικών εδαφών και μειοψηφία ελληνικών πληθυσμών. Στην παλιγγενεσία του Γένους που, ωστόσο, νοοτροπικά, χάσκει ανολοκλήρωτη. Η απαράμιλλη εικονογράφηση του έργου ανήκει σ’ έναν εκ των σημαντικότερων ζώντων ζωγράφων μας, τον Γίγα. Επίσης απαράμιλλο, είναι και το αγκάλιασμα του, από τις εκδόσεις Manifesto του Θεοδώρου Παντούλα. Γιάννη, Θοδωρή ευχαριστώ σας ολόψυχα κι ανυπόκριτα.Τέλος, ευχαριστώ το Θεό για την έμπνευση και για κάθε Του δωρεά! Με το ποιητικό φρόνημα ψηλά, το κεφάλι όμως χαμηλά… συνεχίζουμε!

13.03.2021

Είχα καιρό να «μιλήσω» ποιητικά.Η χαρά μεγάλη που το νέο βήμα εδόθη από το σημαντικότερο περιοδικό θεολογικού -κι όχι μόνο- διαλόγου, τη ΣΥΝΑΞΗ, το οποίο φέτος συμπληρώνει 40 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στον δημόσιο χώρο του τόπου.Το ποίημα φέρει τον τίτλο «Αρχής Ινδικτιώνος παρεπόμενα» κι είναι αφιερωμένο στον εκλεκτό ομότεχνο κι υπέροχο άνθρωπο Δαυίδ Μπάκα, που τόσο ξαφνικά έφυγε από κοντά μας.

25.03.2021

Ελλάς Ανέστη!

04.06.2021

Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω για των άλλων, αλλά στη δική μου κλίμακα των ανησυχιών, σημειωτέον την οποία φροντίζω διαρκώς να εκλεπτύνω με λαλήματα γκιώνη και εκλεκτό ρόδινο προβραδινού ουρανού, απ’ τις αδικίες, τις παλιανθρωπιές, τις ψευτιές και κλεψιές, τις πανουργίες και τις πάσης φύσεως αδιαφορίες, μεγαλύτερη θέση κατέχει η ανικανότητα του ανθρώπου να κλάψει.

03.08.2021

«Εγώ πιστεύω στον Χριστό, στο Ευαγγέλιο και στην αξία της πνευματικής ζωής όπως την ορίζει η ορθόδοξη παράδοση.»Τάδε έφη Νίκος Πορτοκάλογλου.Διατύπωση ιδιαζόντως δροσιστική, γύρω που όλα δραματικά στεγνώνουν, κι είπα να την καταγράψω. Συνομήλικος τότε ο Ν.Π., έτσι για τα μαθηματικά.

13.08.2021

Προ 25ετίας. Σπουδαστής στα έδρανα της Σχολής Δασοπονίας, που να το φανταζόμουν ότι κάποτε η «αειφόρος ανάπτυξη», η ελπίς της ανθρωπότητος, θα αποκτούσε συνώνυμο τη δυστοπία.Εκτός κι αν τα κάτοπτρα της νεανικής αφέλειας και του ενθουσιασμού αλλοίωναν εξωραϊστικά τα διαφαινόμενα.Η αειφορία, λοιπόν, η πολλά υποσχόμενη, (προϋπέθετε και) προϋποθέτει την υποβάθμιση ή ακόμη και τον αφανισμό των δασών; (Ήθελε και) Θέλει τις ακρώρειες κατάφυτες από ανεμογεννήτριες; Στο όνομα της ενεργειακής επάρκειας, μέσω τιθασευμένων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, φιλικών προς το περιβάλλον, που φευ δεν το επιβαρύνουν, δεν το υποβαθμίζουν! (Σημ.: Οι ίδιες. Τα μέσα τιθάσευσής τους όμως;). Για να μπορεί το ηλεκτροδοτικό δίκτυο να υποστηρίζει τις αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων air condition που θα παράγει η ταχέως αναπτυσσόμενη βιομηχανία, ώστε να δροσιζόμαστε μένοντας όλο και περισσότερο σπίτι, μεταξύ άλλων, λόγω του αβίωτου της ατμόσφαιρας; Για να αντικαταστήσουμε ή αναπληρώσουμε τα αρνητικά ιόντα των δασών, που ψύχουν το περιβάλλον και δίνουν ανάσες, με το φρέον των μηχανών; Ώστε να παρακολουθούμε σε ανθρώπινες συνθήκες το ντοκιμαντέρ για τη χλωρίδα και πανίδα που οριστικά εχάθη ή που τελεί υπό εξαφάνιση; Για να βλέπουμε ασφαλείς στις ειδήσεις το χωριό που καταπλάκωσε η λάσπη, ένεκα της νεροποντής και του διαβρωμένου εδάφους; Και που ευτυχώς δε θρηνήσαμε θύματα ότι η «κουλτούρα εκκενώσεως» έχει πλέον εμπεδωθεί, καθιστώντας μας κουλτουριάρηδες της (ιδεολογοποιημένης, άτακτης) φυγής; Και πως πλέον δεν υφίσταται λόγος απώλειας ανθρώπινων ζωών, για την υπεράσπιση της Πατρίδας, του χωριού, της οικείας μας καθώς όλα γίνονται, όλα επιδοτούνται; Ο άνθρωπος, όμως, γίνεται; Αξίζει, λοιπόν, η διασάλευση της σκέτης, στεγνωμένης ζωής του; Ή για να απολαμβάνουμε το πικ-νικ στο σαλόνι μας, συντροφευμένοι από κάποιο τηλεοπτικό πρόγραμμα διασκέδασης; κ.ο.κ.Η αειφορία, λοιπόν, είναι που προϋποθέτει όσα προαναφέρθηκαν;Ή μήπως, νέτα σκέτα, η ανάπτυξη; Το αδηφάγο τούτο τέρας, που βρήκε πιασάρικο επιθετικό -μα πολύ επιθετικό- προσδιορισμό να καμουφλάρει το εμπαθές του χαρακτήρα της;Παρεμπιπτόντως, κάποια ψυχή όλο αυτό από καιρό το ’χει ονομάσει «πολιτισμό του κανιβαλισμένου δάσους».

14.08.2021

Για το ασύλληπτο της κτηνωδίας• Για το ανείπωτο μαρτύριο, που επιφύλαξε το κράτος – τρομοκράτης σε τούτη τη χορεία νέων εθνομαρτύρων• Για τη νεκρή ζωή της ατελέσφορης απορίας, της ατελεύτητης καρτερίας κείνων που μειναν πίσω, είναι που η γραφίδα μου, Κυρά μου, εξανέστη:

«Και πώς να πείσεις Παναγιάμ τη μάνα του αγνοουμένου

Κι έτερος πως υπάρχει πανταχού παρών

εξόν του γιου της;»

Από το «Αντίδωρο», manifesto, 2020

16.08.2021

Έχω την αίσθηση, μεθεόρτια της Κοιμήσεως και μεταστάσεως – εκδημίας – ενδημίας της Θεοτόκου Μαριάμ, πως η Παράδοσή μας η χριστιανική, είναι Παράδοση του Κενοταφίου.Το αυτό και η ελληνική σαν αγκάλιασε κι αγκαλιάστηκε απ’ τη χριστιανική.

Παράδοση του Κενοταφίου• είτε της Πίνδου, είτε -πόσω μάλλον- της Γεσθημανή.

Και επειδή η Παράδοσή μας απο-ειδωλοποιεί το εθνικό και αλατοπιπερίζει το οικουμενικό, άντλησα εξήγηση λατινοαμερικάνικη που ηχεί στα μύχια τόσο μα τόσο γλυκά και οικεία:

«Εγώ πιστεύω πάρα πολύ απλά, ότι οι τάφοι όλων που αγαπούν τους πλησίον τους είναι αδειανοί»Ernesto Cardenal, «Ευαγγέλιο της επανάστασης των Σαντινίστας», Μάλλιαρης Παιδεία, 1985

19.08.2021

Ιερά Μονή αγίου Παντελεήμονος. Χρυσόκαστρο Καβάλας. Μαθαίνω πως εσχάτως η ειδωλολατρική λίστα διευρύνθηκε. Μεταξύ, λοιπόν, των υπόλοιπων ειδωλολατρειών, όπως των ιδεολογιών, της πολιτικής, της τεχνολογίας, της επιστήμης, του αθλητισμού κ.ο.κ. πλέον και με κάθε επισημότητα συγκαταλέγεται και το προσφυγικό. Απέκτησε μάλιστα και το – περιοδεύον- σύμβολο – ξόανό της• την μικρή Αμάλ, καθόσον ο σύγχρονος άνθρωπος αν δε δει δεν πιστεύει. Κι ό,τι βλέπει δε χρειάζεται να το ερευνήσει. Όμως, προσωπικά τι βλέπω πίσω απ’ το προσφυγικό δράμα και το «θεϊκό» του περίβλημα;Βλέπω τεράστιες μεθοδεύσεις να παραβλέπονται ή να αγνοούνται, με «θεϊκή» μάλιστα εθελοτυφλία, αφέλεια και αδιαφορία.Βλέπω τον ωμό, ληστρικό παρεμβατισμό των μεγάλων δυνάμεων -κυρίως- σε Μ. Ανατολή και Αφρική μα όχι μόνο.Βλέπω σε πλήρη εξέλιξη την προσπάθεια των οικονομικών και πολιτικών ελίτ να δημιουργήσουν τη νέα μορφή εργασίας και εργαζομένου στις δυτικές κοινωνίες (προς αντικατάσταση του ασύμφορου, διεφθαρμένου και κουρασμένου δυτικού). Βλέπω την προσπάθεια των προαναφερομένων να κατασκευάσουν τη νέα κοινωνία – σύμφυρμα, η οποία ρηχή δίχως κοινές μνήμες, κοινές συνισταμένες, κοινά αξιακά συστήματα, κοινό πολιτισμό ή θρησκεία κ.ο.κ. θα ρέπει στην ασυνεννοησία και την ευκολοκυβερνησία.Βλέπω την ανάδυση κοινωνικών συγκρούσεων και εκρήξεων που θα δικαιολογούν την επιβολή άκρατης αστυνομοκρατίας και τον περιορισμό δικαιωμάτων και ελευθεριών.Βλέπω τη σατανική νοοτροπία της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο διαρκώς να διευρύνεται, να νομιμοποιείται, να λογικοποιείται, να καταλαμβάνει θέση στην ανθρώπινη ηθική, να θεοποιείται.Βλέπω «ανθρώπους ευτελείς στην αναχώρηση και ανυπόστατους στην άφιξή τους» (καπιταλιστική θεώρηση) ή νοούμενους «απρόσωπα, ισοπεδωτικά και πατερναλιστικά, σαν συμπαγή μάζα ή αγαθούς αγρίους» (αριστερή θεώρηση), όπως πολύ εύστοχα παρατηρεί ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου («Η ρήξη με το μηδέν – Σφηνάκια πολιτικής θεολογίας», εκδόσεις ΑΡΜΟΣ, σελ. 62-63).Βλέπω το διαίρει και βασίλευε να αποδίδει καρπούς.Βλέπω μια ανθρωπότητα, όπως προανάφερα, να εθελοτυφλεί συνηγορώντας στην υπονόμευσή της, ανώριμη πνευματικά, διαρκώς στραπατσαρισμένη από τις λανθασμένες επιλογές νοηματοδότησης του βίου, αλλά και μια άλλη να ανθίσταται ανοίγοντας δρόμο στην έκπληξη της Ιστορίας.Αυτό που δε βλέπω, όμως, είναι κάποια λύση όσο αγνοείται/ούτε με ενδιαφέρει κάποια λύση που αγνοεί το μοναδικό και ενυπόστατο του κάθε μα κάθε ανθρώπου και το γεγονός ότι η ευδοκίμηση του είναι αδύνατον να πραγματωθεί με το θεσμό του έθνους-κράτους αποσαθρωμένο.

21.08.2021

Ανάμεσα σε δυο μυλόπετρες αλέθεται η ανθρωπότητα.Η μια της απόλυτης έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς.Η άλλη της απόλυτης υποταγής στους θεσμούς.Κάποιος τολμηρότερος θα τις ονόμαζε και νεκρές εφαπτόμενες ζώνες: της καθολικής καχυποψίας και της καθολικής α(δια)κρισίας.Ή έτι περαιτέρω επί γης κολαστήριο.Το παραγόμενο άλευρο ενδέχεται να περιέχει ίχνη άμποτε ανθρώπου.

24.08.2021

Ο Ζ. Λορεντζάτος έθεσε ως αντίδοτο τη δουλειά. «Δούλευε…», προέτρεπε εαυτόν. Τολμώ να προσθέσω δύο ακόμη• προσευχούλα και μελέτη. Προσευχούλα και μελέτη αλλιώς κινδυνεύεις να χαθείς «εν τη κυβεία των ανθρώπων» (Εφ. 4:14), των -ισμών και των -λόγων τους.

25.08.2021

Ο μέγας υπονεμευτής της επιστήμης στις μέρες μας δεν είναι η θρησκεία. Δεν είναι η αδυναμία της για άμεση και αξιόπιστη ανταπόκριση στις αναφυόμενες προκλήσεις. Δεν είναι φυσικά η ίδια η επιστήμη που οι καταβολές και ο απώτατος σκοπός της εντοπίζεται στο αγαθό. Ο μεγαλύτερος υπονομευτής της επιστήμης είναι η επιστημονική πολιτικολογία. Η απόλυτη υποταγή της στο μεταφυσικό κράτος -μίλησα γι’ αυτό στην «άνοδο του αυτο-νομιζόμενου εαυτού…»-, στις ακραιφνώς ιδιοτελείς μεθόδους του για αυτοσυντήρηση και καθιέρωσή του ως τέτοιο καθώς και στην υστεροβουλία ή τις ανεξόφλητες υποχρεώσεις κάποιων εκ των μελών της. Και όλα αυτά παραγκωνίζοντας τις λαμπρές και πάμπολλες εξαιρέσεις σπουδαίων επιστημόνων και επιστημονικών επιτευγμάτων.

26.08.2021

«Θεέ μου, πόσο μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε», λέγει ο Ο. Ελύτης στο «Μαρία Νεφέλη».

«…ή για να σε βλέπουμε!», αντιφωνεί ο Β. Κούρας.

Όσο οι ουρανοί (κι οι θάλασσες) διηγούνται δόξαν Θεού, τόσο θα συστρατεύομαι με τον αντιφωνητή.

27.08.2021

Ο τρόπος πραγμάτωσης του δημοσίου (ενίοτε και ιδιωτικού) διαλόγου αποδεικνύει πως επιδίωξή του δεν είναι η εύρεση της αλήθειας, αλλά η επιβολή γνώμης, με τρόπο αμετακίνητο. Αυτό εδράζεται είτε στην παντελή άγνοια της αλήθειας, είτε στη μερική πρόσληψή της, είτε στη λογικοποίηση του ψέματος, είτε στην εκ προοιμίου καθιέρωση της γνώμης ως απόλυτης αλήθειας, επίσης με τρόπο αμετακίνητο. Κάπως έτσι, με την αμοιβαιότητα διαρυγμένη, ξεκινούν οι κοινωνικοί (αλλά και προσωπικοί) αποκλεισμοί και περιθωριοποιήσεις των άλλων/του άλλου. Παρεμπιπτόντως, η αλήθεια αναγνωρίζεται από την ειρήνη που τελικά επιφέρει στους αναζητητές της, ακόμη και στο σπερματικό στάδιο αναζήτησής της, ακόμη και στις εντάσεις.

28.08.2021

Σε χώρο στάθμευσης Γενικού Κρατικού. Αναπτυγμένο το αφιερωματικό τεύχος της «Σύναξης» στα «Πένθη».Ενώ διαβάζω την εισήγηση του Δ. Σκλήρη «Από τη μελαγχολία της «θανατικής απελευθέρωσης» στο αναστάσιμο πένθος» και συγκεκριμένα το κεφάλαιο όπου πραγματεύεται τη «θανατική απελευθέρωση» στην ύστερη νεωτερικότητα, το δικαίωμα στην ευθανασία κ.λπ., σε παρακείμενη θέση σταθμεύει όχημα με τη Ρίτα Σακελλαρίου στη διαπασών εκλιπαρούσα:

«Σε παρακαλώ απόψε

την ψυχή μου βρες και κόψε

Πάρε την ανάπνοή μου

βάλε τέρμα στη ζωή μου»

Εντυπωσιάστηκα στη διαπίστωση των μεταμοντέρνων καταβολών του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού!

Περιττό να αναφέρω, ότι ερμήνευσα το περιστατικό ως κατάφαση για τα γραφόμενα από το υπερπέραν!

29.08.2021

Η πραγματική απειλή των αρχών και εξουσιών του κόσμου τούτου μαζί και των εγκαθιδρυμένων συστημάτων διοίκησης και νομής του, που από τον ωφελιμισμό της αυτοσυντήρησης και τη σπουδή της αυτοδικαίωσης/αυτοεπιβεβαίωσης, κατ’ έξη άρα κατ’ εξακολούθηση, δημιουργεί ευνοούμενους και αποκλεισμένους, δεν προέρχεται από άλλες ανταγωνιστικές αρχές και εξουσίες οι οποίες εποφθαλμιούν τα ηνία του υπόψη συστήματος, προκειμένου με τη σειρά τους και με μικρο-διαφοροποιήσεις ιδεολογο-ταυτοτικού χαρακτήρα, να δημιουργήσουν τους δικούς τους ευνοούμενους και αποκλεισμένους.Η πραγματική απειλή προέρχεται από εκείνους που αμφισβητούν, που δε συσχηματίζονται το «αυτονόητο» του εν λόγω ορισμού του κόσμου, ο οποίος τον κατακερματίζει ιδιοτελώς, ευνοιοκρατικά και διχαστικά, απορρίπτοντάς τον ασυζητητί.Η σημερινή ημέρα, μνήμη αποτομής της τιμίας κεφαλής Ιωάννου του Πρόδρομου ή θυσίας καυστηριασμού των εξουσιαστικών αποστημάτων, αποσαφηνίζει επαρκώς τα προαναφερόμενα.

30.08.2021

Στα έσχατα αναπόδραστα, αν όχι οντολογικά νωρίτερα. Σε πόσους, άραγε, σε πόσους Χαριλάους, Τζίμηδες και Άκηδες της ενδεκάτης ώρας, αντίκρυ θα σταθώ για να με κρίνουν;

01.09.2021

«Η συντέλεια του κόσμου θα αποφασισθεί σε μια αίθουσα σύνταξης». Τι κρίμα που προδομένος απ’ τη μνήμη μου αδυνατώ ν’ ανακαλέσω περαιτέρω στοιχεία π.χ. για την πατρότητα ή την πηγή άντλησης της ευρηματικής τούτης φράσης, το καίριο της οποίας δε προτίθεμαι να αναλύσω. Όμως, θα τολμήσω το εξής• μέσω της κατ’ αντιστροφή και κατ’ αναλογία παράφρασής της, δηλαδή δίνοντάς της θετική προοπτική δίχως συνάμα να παραβλεφθούν η σημαντικότητα του ζητήματος, οι αγωνιώδεις προσπάθειες της επιστημονικής κοινότητας να το αντιμετωπίσει, πολλώ δε μάλλον η παντοδυναμία της διαχυτικής αγάπης του Θεού, να διερωτηθώ αν και «το τέλος της πανδημίας θα μπορούσε να αποφασισθεί σε μια αίθουσα σύνταξης»; Ή τουλάχιστον η αποσόβηση της μετάλλαξής της από υγειονομική σε κοινωνική;

02.09.2021

Δεν ξέρω αν η επιλογή βαδίζει το δρόμο προς την αλήθεια. Δεν ξέρω καν τα απτά της αποτελέσματα. Όμως, κάτι ειρηνεύει μέσα μου κάθε που συλλογίζομαι ότι η σημερινή, η χθεσινή και η προχθεσινή -εν δυνάμει κι η αυριανή, πράμα π’ απεύχομαι- ντροπιοσύνη δεν απολαμβάνουν τη νομιμοποίηση της ψήφου μου.

03.09.2021

Σώπασε ο Μίκης. Όπου να ’ναι θα σημάνουν οι καμπάνες του. Άκουσε, να…

Ντιν: Εθνική Αντίσταση 1941 – 1944

Ντιν: Αντιδικτατορική δράση

Νταν: Διώξεις, φυλακίσεις, απαγορεύσεις

Ντιν: Το άξιον εστί

Ντιν: Μικρές Κυκλάδες

Νταν: Canto general

Ντιν: Κούβα, Φιδέλ, Νικαράγουα, Σαντινίστας

Ντιν: Αλληλεγγύη στους δοκιμαζόμενους λαούς του κόσμου

Νταν: Δικαιοσύνη, Ελευθερία, Δημοκρατία

Ντιν: Όχι στη μνημονιακή κατοχή της Πατρίδας

Νταν: Όχι στη μειοδοτική Συμφωνία των Πρεσπών

Ντιν… Ντιν… Νταν…

Άκουσε, να… Αχνά σημαίνουν ήχοι άγραφοι γι’ αυτούς που παραμένουν. Για τους μακάριους που δε θα δουν μα θα πιστέψουν. Για κείνους που σαν ορθωθούν στο σταυροδρόμι της συνείδησης, όπου μεγάλες λησμονιές και συνειδητοποιήσεις χτυπιούνται στη διασταύρωση, το δρόμο θα πάρουν τον τραχύ της ιδιοσυστασίας. Γι’ όσους τα οικουμενικά διαλέγονται με γλώσσα τοπική. Για τους παρορμητικούς και για τους αγαθούς μιας άχρονης νιότης. Γι’ αυτούς που την Πατρίδα επίμονα αγαπούν, γιατί κι εκείνη αγαπά κάθε άλλη πατρίδα. Γι’ αυτούς που στα γραπτά και τα πεντάγραμμα θα δουν και θα αφουγκραστούν τον τρόπο «ίνα ώσιν εν». Το πώς τα καθ’ ημάς με τα δυσμάς αλληλοπεριχωρούνται δίχως να αλληλοκαταργούνται. Για τους αμετανόητους συμφιλιωτές: του χοϊκού με το πνευματικό, του ενθάδε με το επέκεινα, του ανθρώπου με τον άνθρωπο. Για τους κομμουνιστές των Πράξεων των Αποστόλων. Για τους νεολαίους με τ’ ανοιχτά πουκάμισα και με το στήθος μάρμαρο π’ απάνω του κακιά σκουριά δεν πιάνει. Γι’ αυτούς που γαιοπατώντας βαίνουν ουρανομήκεις.

Σώπασε ο Μίκης κι ήδη σημαίνουν οι καμπάνες του. Άκουσε, να· Ντιν… Ντιν… Νταν… Εμπρός, λοιπόν, στον τρόπο τον καλό για να λειτουργηθούμε.

05.09.2021

Ερωτηθείς τι είναι Θεός και τι χριστιανική πίστη, απάντησα, όσα με καθιστούν υποφερτό στους συνανθρώπους μου, αλλά κι αυτούς υποφερτούς για μένα. Χαμηλών προσδοκιών απόκριση, μα τέτοια ακριβώς όσος είμαι. Ίσως ένα ξωκλήσι -ορεινό, πεδινό ή παραθαλάσσιο το ίδιο κάνει- είχε αποκαλυπτικότερα πράγματα ν’ αφηγηθεί.

30.09.2021

Κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες μαρτυρίες περί πρωτοτυπίας.«Ερώ τοιγαρούν εμόν ουδέν» (Ιωάννης Δαμασκηνός).«Πολλές φορές χαίρομαι όταν κάτι που πιστεύω υψηλό, έρχεται να μου δείξει πως δεν είμαι πρωτότυπος. Η πρωτοτυπία είναι μια νεανική διασκέδαση που πρέπει κάποτε να μείνει πίσω» (Γ. Σεφέρης, Δοκιμές, Δεύτερος τόμος, Ίκαρος).«Πρωτοτυπία σημαίνει αφομοίωση και έκφραση κοινών κι όχι ίδιων αγαθών» (Ν. Αθ. Ματσούκας, Επιστήμη, Φιλοσοφία και Θεολογία στην Εξαήμερο του Μ. Βασιλείου, Κυριακίδη).

02.10.2021

Αυτός που θα μου απαντήσει στο ρώτημα αν ο λαθρέμπορος ή ο λαθρεπιβάτης είναι λαθραίος άνθρωπος, τότε κι εγώ θα του απαντήσω αν ο λαθρομετανάστης είναι λαθραίος άνθρωπος. Όσο λαθραίος άνθρωπος είναι ο λαθρέμπορας και λαθρεπιβάτης, τόσο λαθραίος άνθρωπος είναι και ο λαθρομετανάστης.
Οι λάθρες συμπεριφορές δεν καθιστούν λαθραίο τον άνθρωπο. Και η άσκηση κριτικής και παιδαγωγίας στη λάθρα συμπεριφορά, δεν μπορεί να λειτουργεί ή να χρησιμοποιείται απορριπτικά του ανθρώπου.

07.10.2021

Sir Στήβεν Ράνσιμαν, Επίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ, Φίλιππος (Όουεν Άρνοουλντ) Σέραρντ, Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ κι εσχάτως Ρόουαν Oυίλιαμς… Πέντε λόγοι για να δεις τη Γηραιά Αλβιώνα με άλλο μάτι.

11.10.2021

«Άγιος ο Θεός, άγιος Ισχυρός, άγιος Αθάνατος ελέησον ημάς». Το «ελέησον ημάς» να επιζητάς. Με όλην την καρδιά, την ψυχή, τη διάνοιά σου. Ως εφικτό ανθρώπω φύση. Τα λοιπά θα σου προστεθούν. Τα άγια, τα ισχυρά, τα αθάνατα. Αναλογικά και κατά το συμφέρον σου.

16.10.2021

Παγκόσμια ημέρα άρτου. Κι είναι πολλοί αυτοί που τον στερούνται. Κοιτάζω το ημερολόγιο: 2021 από τον Χριστό. Αργά βαδίζει η ανθρωπότητα προς την ανθρωπινότητα. «Άρτος καρδίαν ανθρώπου στηρίζει» (Ψαλμός 103) ~ «Ουκ επ’ άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος» (Ματθ. δ’, 4) ~ «Όταν το ψωμί λείπει από μένα είναι ζήτημα υλικό. Όταν λείπει από το διπλανό μου είναι ζήτημα πνευματικό» (Ν. Μπερντιάεφ)

23.10.2021

Φθινοπώριασε!

28.10.2021

Την 28η Οκτωβρίου 2019, έγγραφα: «Αυτό που με συγκλονίζει στον πίνακα «Μέχρις εσχάτων» του Αλεξανδράκη, είναι το τρύπιο άρβυλο του νεκρού στρατιώτη. Έναν χρόνο αργότερα, πάλι με αφορμή τον υπόψη πίνακα, προέκυψαν οι στίχοι τούτοι:

«Άλυπος είναι, άλυπος:

Ο ορειχάλκινος Οχτώβρης

Με τις λοξές κληματσίδες στο φθίνον του ήλιου

Κι απ’ του ξεσηκωμού τις άπαρτες ακρώρειες

Να σου χαμογελά στο τρύπιο άρβυλο το Αιώνιο…»

Εφέτος, που μαύρα σύννεφα σηκώνονται στην οικουμένη, επανέρχομαι κάπως διαφορετικά. Μ’ έναν «μακαρισμό»: Μακάρι, λοιπόν, και μακάρια η ανθρωπότητα που θα φθάσει στο σημείο να «σκοτώνεται» για να δώσει στον άλλον κι όχι για ν’ αρπάξει απ’ τον άλλον. Όταν κάποιος άνθρωπος πέφτει νεκρός από φονικό, μαζί του φονεύεται σύσσωμη η ανθρωπότητα, ότι μία και απολύτως κοινή η ανθρώπινη φύση. Όλα αυτά, βεβαίως, εφόσον επιθυμούμε να μη συνεχίσουμε να θεωρητικολογούμε περί δικαίων και αδίκων πολέμων, πάνω σε εκατόμβες νεκρών.

31.10.2021

Οι γειτονιές της Δράμας όπου μεγάλωσα, ήταν γεμάτες κορομηλιές. Οι τραγανές, γλυκόξινες δωρεές τους, την κατάλληλη εποχή, συντρόφευαν τα διαλείμματα από το παιχνίδι, τα σουλάτσα μας, τις μικρές μας περιπλανήσεις, που τόσο φάνταζαν ως πελώριες κατακτήσεις!
Πλέον αγκαλιασμένος από ένα προσφυγοχώρι του Έβρου, οι κορομηλιές της μέσης ηλικίας μου είναι πανεποχικές, ότι φύονται στη ζώσα Παράδοσή μας. Τα δε κορόμηλα τους; Ο Λορεντζάτος, ο Μαλεβίτσης, ο Βρεττάκος, ο Μπάκας, ο Παντούλας, τα αστείρευτα συναξάρια, οι Εσπερινοί… Δόξα τω Θεώ, δεν ξεμένουμε. Δόξα τω Θεώ!

04.11.2021

Γεννημένος τη 4η Νοεμβρίου. Ανήμερα των αγίων Ιωάννη Βατάτζη του Ελεήμονος και Γεωργίου Καρσλίδη του Ομολογητού. Ο άγιος Γεώργιος γεννήθηκε στην Αργυρούπολη του Πόντου και μετά από πολλές περιπέτειες έφθασε στη Δράμα (στο συνοικισμό των Ταξιαρχών – Σίψα), όπου και ίδρυσε Ιερά Μονή αφιερωμένη στην Ανάληψη του Σωτήρος. Ο άγιος Ιωάννης Βατάτζης γεννήθηκε στο Διδυμότειχο και υπήρξε ένας από τους συνετότερους και ικανότερους αυτοκράτορας της, τότε εξόριστης στη Νίκαια, Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.Με τον μεν αγ. Γεώργιο, εκτός του ότι είναι άγιος της γενέτειράς μου, της Δράμας, έχουμε κοινή τη μια εκ των καταγωγών μου, την ποντιακή. Με τον δε άγιο Ιωάννη Βατάτζη, εκτός του ότι είναι άγιος της ευρύτερης περιοχής όπου «αναγεννήθηκα», του Διδυμοτείχου, έχουμε κοινή την έτερη καταγωγή μου, τη θρακιώτικη. Κατά τα λοιπά, δυστυχώς, δεν τους έμοιασα σε τίποτα.Βέβαια ο άγιος Γεώργιος δεν με άφησε έτσι. Στο χ. Θούριο όπου κατοικώ ο ενοριακός Ναός είναι της Αναλήψεως του Σωτήρος, ενώ το όνομα του ενός εκ των Ταξιαρχών, του Μιχαήλ, το συναντώ σε αγαπημένα, πολύ αγαπημένα μου πρόσωπα. Να έχουμε τη βοήθεια των Αγίων!

09.11.2021

α. Ολοκλήρωσα το «Ένας φορητός Παράδεισος» του Ρότζερ Ρόμπινσον, από τις εκδόσεις ΚΕΙΜΕΝΑ (2020) σε μετάφραση Χ. Γιαννακόπουλου. Δε θυμάμαι πότε τελευταία φορά σάλεψε η μέσα μου φυλλωσιά, με αφορμή κάποιο ποιητικό έργο. Πότε αγιάζι πότε λαιλαπώδεις οι ποιητικοί άνεμοι του Ρ.Ρ. να σε δροσίζουν και να σε κλονίζουν. Ελπίζω σύντομα να χωνευτεί και να διαχυθεί στο όλον μου τούτο το υπέροχο έργο, μήπως και καταφέρω να σκαρώσω κάτι εκτενέστερο για χάρη του. Πάντως ψυχανεμίζομαι πως κάποιον Οχτώβρη -στο εγγύς ή μακρύτερο μέλλον- η οικουμένη θα ενσκήψει διεξοδικά, πολύ διεξοδικά, στο έργο του Ρ. Ρόμπινσον. Οψόμεθα.

β. Αντιγράφω από τη 07.10.2021: «Sir Στήβεν Ράνσιμαν, Επίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ, Φίλιππος (Όουεν Άρνοουλντ) Σέραρντ, Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ κι εσχάτως Ρόουαν Oυίλιαμς… Πέντε λόγοι για να δεις τη Γηραιά Αλβιώνα με άλλο μάτι.» Νομίζω πως δημιουργούνται οι προϋποθέσεις αύξησής τους κατά έναν. Ξανά οψόμεθα.

10.11.2021

Τι είναι η κόλαση αν όχι η αδυναμία σύναψης απρόσκοπτης σχέσης με τον Θεό, λόγω των τοιχίων των παθών που ολόκληρη ζωή επιμελώς ορθώνουμε μεταξύ μας; Εμείς οι ίδιοι αποτελούμε το ποιητικό αίτιο της κόλασής μας, καθόσον εμείς οι ίδιοι επιμελούμαστε το χτίσιμό της. Κι ο θάνατος δεν αποτελεί τίποτα περσότερο, τίποτα λιγότερο, από την απλή διαιώνιση του ενδοϊστορικού αρχιτεκτονήματός μας. Του, από εδώ και τώρα, κλειστού προς το επέκεινα αρχιτεκτονήματός μας.

11.11.2021

Να σε πνίγει η μαυρίλα κι αίφνης, απροσδόκητα, να πέφτει μπροστά σου μια μάσκα οξυγόνου. Έτσι ένιωσα χθες διαβάζοντας τα επιλεγόμενα του Κ. Μπλάθρα στα «Ποιήματα Πατριωτικά» του Δ. Σολωμού (Manifesto, 2021). Οξυγονώθηκα! Και η έκδοση… Εξαιρετικά προσεγμένη.

12.11.2021

Συμπληρώθηκαν φέτος 40 χρόνια από τον μαρτυρικό θάνατο των 10 Ιρλανδών αγωνιστών – μαρτύρων, στο «H-Block» των φυλακών Long Kesh (γνωστών και ως «Maze»), στη Β. Ιρλανδία. Τη 01 Μαρτίου 1981 ξεκινούν την απεργία πείνας με τα αιτήματά τους να αφορούν στο καθεστώς πολιτικών κρατουμένων, ενώ από 05 Μαΐου μέχρι και 20 Αυγούστου του ίδιου έτους, οι «δέκα νηστευτές της ελευθερίας», όπως πολύ εύστοχα τους αποκάλεσαν οι Γ. Γίγας και Π. Κούβαρη, περνούν ένας – ένας στην αιωνιότητα. «Νεκροί έτσι ώστε άλλοι να είναι ελεύθεροι», αναγράφουν οι τάφοι δύο εξ αυτών, των Patsy O’Hara και Micki Devine. Ιδού τα ονόματα και των υπολοίπων οκτώ: Robert Gerard Sands, Francis Hughes, Raimond McCreesh, Joe McDonnell, Martin Hurson, Kevin Lynch, Kieran Doherty, Thomas Mcllwee. Τελικά, στις αρχές Νοεμβρίου 1981, η αγγλική κυβέρνηση προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις που επέτρεψαν στους φυλακισμένους τη δυνατότητα να φορούν τα ρούχα τους, τη δυνατότητα μείωσης της ποινής κ.α.

Στέκω απαρέγκλιτα στο πλευρό των όπου γης καταπιεσμένων, αποκλεισμένων, αδικημένων. Αναγνωρίζω ως αναφαίρετο το δικαίωμα των λαών για αυτοδιάθεση, ευημερία και υπεράσπιση των δικαίων τους. Το ίδιο σθεναρά υπερασπίζομαι την αξία και μοναδικότητα του κάθε μα κάθε ανθρώπου: καταπιεσμένου και καταπιεστή (αναγκεμένοι άλλου είδους είναι κι αυτοί). Όμως, θα καταλάβει, άραγε, ποτέ η ανθρωπότητα, ότι το πραγματικό της συμφέρον δε βρίσκεται στην αγριότητα, αλλά στην αγιότητα; Στην αγάπη κι όχι στο συμφέρον; Με την ελπίδα της άμποτε συνειδητοποίησης, φρονώ πως ο αγώνας ο καλός οφείλει να δίνεται. Προσευχητικά, διαλεκτικά, ως έσχατη λύση με υπερασπιστικό δυναμισμό. Ο Θεός να αναπαύει όλα τα θύματα των βίαιων διενέξεων και να φωτίζει εμάς τους υπόλοιπους αφενός να τα πάμε καλύτερα, αφετέρου να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων, εφόσον νέοι παραλογισμοί το επιβάλουν.

16.11.2021

Λέγεται πως ο ελληνισμός δε γνώρισε «Αναγέννηση». Πράγματι δε γνώρισε. Διότι γνώρισε αναγεννήσεις. Αλλεπάλληλες, σε όλους τους τομείς του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, προγενέστερες της δυτικής του 15ου – 17ου αιώνα –την οποία γαλαντόμα προικοδότησε, με την τελευταία μάλιστα να ανθεί σε εποχές ζοφερές, μετά το 1204 μ.Χ., μέχρι και πριν την Άλωση του 1453 μ.Χ. (βλ. Steven Runciman, Η τελευταία βυζαντινή αναγέννηση, εκδόσεις ΔΟΜΟΣ).

Επίσης λέγεται πως ο ελληνισμός δε γνώρισε «Διαφωτισμό» (δυτικού τύπου). Αληθώς λέγεται –κι ευτυχώς, καθώς γνώρισε… Διαφωτισμούς. Τουλάχιστον επτά. Όσες και οι Οικουμενικές Σύνοδοι. Κάθε Σύνοδος κι ένας. Και μάλιστα όχι ορθολογιστικούς, σχετικο-θετικιστικούς, αλλά αγιοπνευματικούς. Ενώ επί τουρκοκρατίας ήταν που έλαμψαν ο κοινοτισμός, η δημοτική ποίηση, το φιλοκαλικό «κίνημα» των κολλυβάδων και πνευματικά αναστήματα όπως των Γρηγορίου Παλαμά, Κοσμά Αιτωλού, Νικοδήμου Αγιορείτου, Αθανασίου Πάριου, Ευγένιου Βούλγαρη, Άνθιμου Γαζή, Ρήγα Βελεστινλή κ.α.π.

Αυτά τα ολίγα με αφορμή δηλώσεις κάποιων που τα βιβλία τα έχουν αποκλειστικά για πλασάρισμα.

17.11.2021

ΨΩΜΙ – ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Κοινό το πρόταγμα κι αρθρώθηκε, διατυμπανίστηκε, διεκδικήθηκε υπό του εθνικού μας συμβόλου, της σημαίας της ελληνικής. Στην πορεία, όπως κάθε τι σ’ αυτή τη χώρα, το μαζικό αίτημα διασπάστηκε σε μικροκομματικά κομμάτια. Η κοινή έκρηξη υποβαθμίστηκε σε επιμέρους θεωρήσεις, σε εκδηλώσεις άκρατης ιδιοτέλειας. Έτσι εισερχόμαστε και στην επετειακή θύμηση του γεγονότος: διασπασμένοι. Η αλλότρια καταβολή δεν ανταμώνει στο κοινό του γεγονότος, αλλά ακολουθεί πορεία παράλληλη, από την αρχή μέχρι το τέλος. Δυστυχώς σ’ αυτή τη χώρα (πλέον) βαίνει μειούμενη ακόμη και η δυνατότητα συνεορτασμού. Κι η διάθεση συν-χαράς.

20.11.2021

Μια σύντομη περιδιάβαση σε κείμενα, ομιλίες, δημοσιεύσεις, μελέτες κ.ο.κ. των κυβερνήσεων και των διεθνών θεσμών, αρκεί για να διαπιστώσει κάνεις ποιος είναι ο επόμενος εχθρός του δυτικού πολιτισμού και της ανθρωπότητας εν γένει. Πλέον η απειλή δε λουφάζει σε σπηλιές στο Αφγανιστάν, ούτε σε υπόγεια των ανά την οικουμένη κακόφημων γειτονιών -τέλος πάντων όχι μόνον εκεί, αλλά στους νόμους της φύσης. Ναι, ο επόμενος μέγας εχθρός είναι η φύση κι οι αλλαγές στη συμπεριφορά της.

Άλλη μια μάχη ετοιμάζεται να δοθεί, όχι όμως με τους πραγματικά υπαίτιους και τις συνήθειες που δημιουργούν, επιτείνουν, διογκώνουν την κλιματική κρίση, αλλά με τα επαγόμενα τους. Με τις συνέπειες, όχι με τα αίτια. Ουδείς λόγος γίνεται για αλλαγή νοοτροπίας και τρόπου προσέγγισης. Ο προσανατολισμός αφορά στον περιορισμό των συμπτωμάτων. Κλασσική δυτική τακτική που εμμονικά επιδιώκει την βελτίωση του θεσμού, πριν τη μεταμόρφωση του ανθρώπου. Όπως τις αδυναμίες που εκδηλώνει ο άνθρωπος από τον απάνθρωπο και φρενήρη τρόπο ζωής, θα τις διευθετήσει η επιστήμη του μετανθρωπισμού, έτσι και την αδυναμία της φύσης να ανταποκριθεί στη ληστρική πρόσληψη και εκμετάλλευσή της, θα τη διευθετήσει το meta-περιβάλλον. Η λύση δεν πηγάζει από την καταλλαγή, την ολιγάρκεια, τον ασκητισμό, αλλά από την αειφόρο ανάπτυξη, ήτοι την προσαρμογή της φύσης στο ανθρωπο-πρόταγμα με τεχνικά και επιστημονικά μέσα.

Όλα αυτά για την ενεργειακή επάρκεια, το κέρδος, για το ψευτο-γέμισμα του αδειανού πουκάμισου του μηδενισμού. Όλα αυτά χάριν των νέων -καταναλωτικής υφής- συνηθειών που απαιτείται να εγκαθιδρυθούν, ώστε να αφομοιωθούν οι νέες ανάγκες που θα δημιουργηθούν και οι οποίες, άραγε, θα εδράζονται ή όχι στην έτι περαιτέρω υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στην εμκετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και κρατών από Κράτη; Η νέα οικολογική εκστρατεία θα είναι, άραγε, ήπια ως προς το περιβαλλοντικό της στίγμα; Όλα αυτά γιατί, για μια φορά ακόμη, το συμφέρον υπερτερεί της αγάπης.

23.11.2021

Στην προσωπική μου πυραμίδα των αξιών, η υγεία εντοπίζεται σε βαθμίδα κάπως χαμηλότερα από την κορυφή. Όμως, υπό το πρίσμα της κάθετης και οριζόντιας συνάφειας των σχέσεων: Κορύφωση δίχως θεμελίωση και οικοδομή δε δύναται να επιτευχθεί, ενώ η αφαίρεση ή πλημμελής δόμηση κάποιας από τις βαθμίδες θέτει σε κίνδυνο το όλον του οικοδομήματος. Αφενός γιατί κάθε βαθμίδα συμπεριλαμβάνεται στην κορυφή, η οποία τις ενοποιεί. Αφετέρου γιατί κάθε βαθμίδα μετέχει εν δυνάμει και αναλογικά στην κορυφή. Όπως κι αν έχει, θεωρώ ατόπημα μέγα την απαίτηση -πόσο μάλλον την επιβολή, υιοθέτησης της υπόψη ιεράρχησης από τον οποιονδήποτε άλλον. Επεξηγηματικά των προαναφερομένων, αλλά και των επόμενων, παραφράζω τον Ν. Μπερντιάεφ: «Η υγεία μου είναι ζήτημα προσωπικό. Η υγεία του διπλανού μου είναι ζήτημα πνευματικό». Όπως: «Το δίκιο μου είναι ζήτημα προσωπικό. Το δίκιο του διπλανού μου είναι ζήτημα πνευματικό». Ή: «Η εργασία μου είναι ζήτημα προσωπικό. Η εργασία του διπλανού μου είναι ζήτημα πνευματικό». Τέλος: «Η πυραμίδα των αξιών μου και η μαρτυρία επ’ αυτής είναι ζήτημα προσωπικό. Η πυραμίδα αξιών του άλλου κι η μαρτυρία του επ’ αυτής είναι ζήτημα πνευματικό». Στην κατανόηση και το σεβασμό της λεπτής τούτης ισορροπίας, παλαντζάρει η δυνατότητα του ανθρώπου να κάνει ή όχι «χωριό».Η οδός της μαρτυρίας δεν αποτελεί προϋπόθεση αγιότητας, αλλά επαγόμενο αυτής. Η μαρτυρία που απαρνείται κεκτημένα είναι ένδειξη αγιότητας, παλληκαριάς. Όμως, η μαρτυρία που εδράζεται στην ασφάλεια των κεκτημένων είναι φτηνός ακτιβισμός. Η μαρτυρία που εμπνέει συνοδοιπορία μαρτυρεί φωτισμό. Η μαρτυρία που δημιουργεί αποκλεισμένους αποκαλύπτει φονταμενταλισμό. Και η Παράδοσή μας αποστασιοποιείται χαρακτηριστικά από τις δεύτερες περιπτώσεις. Το ίδιο κι ο γράφων.

21.12.2021

Περιπλανώμενος σε ηλεκτρονικό κατάστημα εναλλακτικών εκδόσεων της περιοχής των Εξαρχείων. «Δεχόμαστε μόνο αγορές σε κρυπτονομίσματα, BTC, ETH και LTC». Θυμήθηκα τον Κάρολο Μαρξ: «Ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις». Το νέο νόμισμα, η νέα χρηματοπιστωτική πραγματικότητα, που φιλόδοξα προορίζεται να αντικαταστήσει την παλαιά αποτελματωμένη. Οδεύουμε, άραγε, προς το τέλος του απτού, της άμεσης οικονομίας, της αποταμίευσης κάτω από το μαξιλάρι, του χαρτζιλικιού, της ανεξαρτησίας των κινήσεων; Προς μια οικονομία του μη μου άπτου; Παράλληλα η συμπίεση δικαιωμάτων και ελευθεριών, στο όνομα του ατελεύτητα κρίσιμου της κατάστασης. Η εξέταση των πιθανοτήτων: Μια λάθος κουβέντα, μια παρασπονδία και με το πάτημα ενός κουμπιού ο μισθός θα δεσμεύεται, οι καταθέσεις θα κατάσχονται. Κι η τρέχουσα υγειονομική και κοινωνική συγκυρία, συμπτωματικά, να ευνοεί τις προαναφερθείσες επιδιώξεις.