Chico Mendes

«Ecology without class struggle is gardening!

«Οικολογία χωρίς ταξική πάλη είναι κηπουρική!»

(C.M)

22 Δεκεμβρίου 1988. Xapuri, Άκρε, Βραζιλία. Δολοφονείται με τρεις σφαίρες, έξω από την καλύβα του, από τον γιο ενός δυσαρεστημένου μεγαλοκτηματία, ο Γκάντι του Αμαζονίου, ο ειρηνικός υπερασπιστής των αυτοχθόνων πληθυσμών και των φτωχών συλλεκτών καουτσούκ, ο οικομάρτυρας Francisco Alves Mendes Filho, γνωστός ως Chico Mendes.

Η δράση του για την προστασία του δάσους του Αμαζονίου και τα δίκια των αδύναμων συνανθρώπων του, η πάλη του με την απληστία των μεγαλοκτηματιών, την αδιαφορία αλλά και τη διάβρωση των κυβερνώντων, είναι μνημειώδης, ανεκτίμητη, οικουμενικών διαστάσεων. Όπως ο ίδιος δήλωσε λίγο πριν την δολοφονία του: «Στην αρχή πίστευα ότι πάλευα για να σώσω τα δέντρα. Έπειτα, σκέφτηκα πως πάλευα για τη σωτηρία του δάσους του Αμαζονίου. Τώρα ξέρω πως αγωνίζομαι για την ανθρωπότητα.»

Για την πανανθρώπινη αυτή προσωπικότητα στην ελληνική βιβλιογραφία εντόπισα μόλις ένα αφιέρωμα στον συλλογικό τόμο «Η περιβαλλοντική σκέψη στον 20ο αιώνα», εκδόσεις ΔΙΣΙΓΜΑ, 2021 και κάποια σποραδικά, πολύ συνοπτικά άρθρα. Απεναντίας στο εξωτερικό το ενδιαφέρον είναι τεράστιο και αμείωτο. Ένα κλασσικό βιβλίο είναι το «Fight for the forest – Chico Mendes in his own words».

Προσωπικά, ανήμπορος ή άβουλος για κάτι ουσιαστικότερο, το μόνο που κατάφερα να του αντιδωρίσω, είναι η συμπερίληψή του στο ποίημα «Χαμογελώντας»:

«Όσοι ξαπλώθηκαν γυμνοί στον απέραντο αιώνα
-σηκώνουνται πλήθος πάνω στη γη- σηκώνουνται
πλήθος και κραυγάζουν
πως τούτος ο κόσμος δεν είναι στα συγκαλά του!..»
Saint-John Perse, Ανάβαση

Ο Σωκράτης, ο Γεώργιος, ο Σώζων…
Ο Λούης που κίνησε για το λόφο με σημαία λευκή, χαμογελώντας.
Ο padre Camilo που κατακεραύνωσε τους εκμεταλλευτές, χαμογελώντας.
Ο Fortino που τράβηξε στερνή ρουφηξιά πριν το «πυρ» ακουστεί, χαμογελώντας.
Ο Χρυσόστομος που αποχωρίστηκε τα μέλη του, χαμογελώντας.
Ο Olof που τσάκισε έναν βαλλιστικό στο γόνατο, χαμογελώντας.
Ο Chico που αγκάλιαζε του Αμαζονίου τα καουτσουκόδεντρα, χαμογελώντας.
Ο Ernesto, ο Γρηγόρης, ο Ευαγόρας… Συγκάτοικοι στου παράδοξου
τ’ αυτονόητο. Χαμογελώντας. Κι έτσι ο αιώνιος Γαλιλαίος αρχινοικάρης
αναθαρρεί· Ο επιτήδειος ράφτης Ιησούς, χαμογελώντας, που δε στερείται
νήματα
την κουρελιασμένη στον Άνθρωπο πίστη να καρικώνει!

Κλείνω τολμώντας μια ερωτηματική παράφραση του εισαγωγικού παραθέματος. Μήπως τελικά «ζωή χωρίς πάλη είναι απλά σουλάτσο;».